BANGI, 28 JAMADILAWAL – Sabah untuk Sabahan yang menjadi antara isu utama dalam Pilihan Raya Negeri Sabah Ke-17, bukan sekadar slogan retorik, tetapi manifestasi tuntutan lama berkait autonomi, hak Perlembagaan dan ekonomi negeri.
Bagi sesetengah pihak, ia menggambarkan kebangkitan suara tempatan yang mahu kuasa negeri bukan sekadar diiktiraf secara simbolik, tetapi direalisasikan dalam bentuk jaminan kewangan dan pengurusan yang lebih adil.
Tuntutan Sabah untuk bahagian hasil Persekutuan telah lama berakar dalam kerangka Perjanjian Malaysia 1963 (MA63) dan Perlembagaan Persekutuan. Berdasarkan peruntukan dalam Perkara 112C dan 112D Perlembagaan Persekutuan, negeri Sabah berhak kepada 40 peratus daripada hasil bersih yang dikumpulkan dari negeri tersebut.
Namun, mekanisme pembahagian asal telah diganti dengan pemberian “geran khas” selepas 1974, dan bagi sebahagian besar sejarah selepas itu, tuntutan 40 peratus tidak ditunaikan secara penuh.
Ini menyebabkan PRN Sabah menjadi peluang keemasan sebagai saluran untuk menuntut agar klausa Perlembagaan dipatuhi semula, bukan hanya sebagai ideal politik, tetapi sebagai hak undang-undang.
Pemangkin paling signifikan kepada naratif semasa ialah keputusan Mahkamah Tinggi Kota Kinabalu yang menyatakan bahawa kegagalan Kerajaan Persekutuan memenuhi hak 40 peratus Sabah adalah “ultra vires” dan tidak rasional.
Mahkamah turut memerintahkan agar proses semakan hasil dijalankan antara kerajaan negeri dan Pusat, serta mencapai persetujuan bagi tahun kewangan 1974 hingga 2021.
Bagi ramai pemimpin Sabah, keputusan ini adalah “sejarah”dan bukti bahawa tuntutan MA63 bukan sekadar wacana politik tetapi hak perundangan yang mesti dihormati.
Isu politik semasa dalam PRN
Dalam kempen PRN, isu ini menjadi senjata penting bagi parti-parti tempatan dan pemimpin yang mengusung naratif kebebasan negeri. Presiden Parti Solidariti Tanah Airku (STAR). Datuk Seri Dr Jeffrey Kitingan, misalnya, menegaskan bahawa jika tuntutan 40 peratus tidak diselesaikan dengan segera, ia akan menjadi isu penting dalam pilihan raya.
Sebaliknya, Kerajaan Persekutuan di bawah pimpinan Perdana Menteri, Datuk Seri Anwar Ibrahim menegaskan bahawa mereka komited untuk menghormati keputusan mahkamah dan menjalankan perundingan semula.
Anwar mendakwa bahawa rayuan yang dibuat berkaitan aspek teknikal keputusan mahkamah, bukan menolak 40 peratus sebagai prinsip asas.
Namun, tidak semua pihak yakin. Sebahagian pemimpin Sabah mengkritik kenyataan Anwar sebagai gagal membezakan perbelanjaan pembangunan bebas daripada kewajipan Perlembagaan.
Mereka menegaskan Kerajaan Persekutuan tidak boleh mengaburkan pembayaran pembangunan (sekolah, infrastruktur) sebagai pengganti tuntutan hasil perlembagaan.
Risiko dan cabaran retorik “Sabah untuk Sabahan”
Walaupun isu ini membawa harapan bagi penduduk Sabah, terdapat risiko bahawa ia akan menjadi alat kempen semata-mata, tanpa realisasi dasar yang konkrit. Banyak pihak mengingatkan bahawa janji-janji 40 peratus telah diuar-uarkan berulang kali tetapi belum dilaksanakan sepenuhnya di peringkat praktikal.
Tambahan pula, terdapat keraguan terhadap kemampuan pentadbiran negeri untuk mengurus dana besar jika 40 peratus dipulihkan.
Sokongan terhadap tuntutan itu tidak semestinya bermaksud pentadbiran tempatan lebih cekap atau telus dalam pengurusan kewangan. Ini adalah ketakutan berasas dan wajar diberi perhatian, terutama oleh pengundi yang mengutamakan hasil nyata: jalan, bekalan air, elektrik dan sistem pengangkutan.
Satu lagi cabaran ialah pembahagian kuasa antara negeri dan Pusat. Walaupun tuntutan “Sabah untuk Sabahan” memperkukuh identiti tempatan, kerjasama dengan Kerajaan Persekutuan sering diperlukan untuk pembangunan berterusan.
Dalam ucapannya, Anwar menekankan pentingnya hubungan kerjasama negeri-pusat supaya pembangunan Sabah dapat dijalankan dengan lebih teratur.
Peluang dan implikasi kemenangan
Jika parti yang mendukung naratif “Sabah untuk Sabahan” menang majoriti dalam PRN, implikasinya akan menjadi lebih besar daripada sekadar simbolik:
– Kredibiliti tuntutan MA63 akan diperkuatkan apabila mempunyai mandat jelas dari rakyat Sabah.
– Perundingan hasil semula boleh mempunyai tekanan politik yang lebih tinggi, tumpuan awam lebih tajam.
– Kejayaan menuntut dan menunaikan 40 peratus berpotensi membuka ruang untuk tuntutan lain berkaitan autonomi, seperti pengurusan sumber asli, pelaburan negeri, dan tadbir urus negeri yang lebih bebas dari campur tangan pusat.
Namun, kemenangan itu juga datang dengan tanggung jawab besar, iaitu mengubah retorik menjadi tindakan yangr nyata. Jika tidak, risikonya adalah kekecewaan rakyat. Naratif “Sabah untuk Sabahan” boleh menjadi janji manis tanpa pengisian.
Isu “Sabah untuk Sabahan” dalam PRN bukan sekadar slogan pilihan raya. Ia mewakili tuntutan lama, Perlembagaan dan harapan rakyat Sabah yang inginkan keadilan kewangan dan autonomi negeri.
Keputusan Mahkamah Tinggi memberi momentum nyata, tetapi realisasi hak itu akan bergantung kepada sejauh mana kedua-dua pihak, negeri dan Persekutuan boleh berunding dengan jujur dan telus.
Pada masa sama, pengundi Sabah perlu bersikap matang dengan memahami bahawa keadilan Perlembagaan perlu diiringi pengurusan yang cekap, bertanggungjawab, dan visi pembangunan jangka panjang.
“Sabah untuk Sabahan” boleh menjadi kenyataan, tetapi bukan secara automatik. Ia memerlukan mandat rakyat yang diiringi komitmen dasar dari pemimpin negeri dan Persekutuan.
Sertai Saluran Telegram TV Pertiwi: t.me/tvpertiwi
